🔢 Rekenen en onthouden

Hoofdrekenen: trucs en strategieën

Uit je hoofd rekenen is net zo goed een kwestie van aanpak als van geheugen. Met een paar eenvoudige trucs maak je van een som die moeilijk lijkt een paar kleine, makkelijke sommen.

6–11 jaar6 min lezen

Dubbelen en halveren

De dubbelsommen uit je hoofd kennen (2 + 2, 3 + 3, 4 + 4 … tot 10 + 10) is een van de eerste hulpmiddelen bij hoofdrekenen. Ken je de dubbelen, dan wordt halveren makkelijk: de helft van 16 is het getal dat verdubbeld 16 is, dus 8.

TipEen getal van twee cijfers verdubbel je door de tientallen en de eenheden apart te verdubbelen: het dubbele van 34 = het dubbele van 30 (60) + het dubbele van 4 (8) = 68.

Aanvullen tot 10 en tot 100

Twee getallen die samen 10 zijn, heten vriendjes van 10: 7 en 3 zijn vriendjes (7 + 3 = 10). Als je alle vriendjes van 10 uit je hoofd kent (0 + 10, 1 + 9, 2 + 8 …), gaan optellen en aftrekken veel sneller.

Hetzelfde werkt bij aanvullen tot 100: 60 + 40 = 100. Heel handig om wisselgeld uit te rekenen (zie de les over geld).

Splitsen bij optellen en aftrekken

Om twee getallen uit je hoofd op te tellen, kun je ze splitsen in tientallen en eenheden, elk deel apart uitrekenen en daarna weer samenvoegen:

47 + 25 = (40 + 20) + (7 + 5) = 60 + 12 = 72

Bij aftrekken kun je ook aanvullen (net als bij wisselgeld): voor 83 − 47 zoek je hoeveel je bij 47 moet doen om op 83 te komen: 47 + 3 = 50, dan 50 + 33 = 83 → het verschil is 36.

Keer en gedeeld door 10, 100, 1000

Dit is de handigste truc van allemaal, en hij volgt direct uit de plaatswaarde: keer 10 schuift elk cijfer één plaats naar links (bij een heel getal komt er rechts een nul bij). Gedeeld door 10 doet het omgekeerde.

Afronden om te schatten

Voor een precieze berekening is het vaak handig om eerst te schatten: je rondt de getallen af op het dichtstbijzijnde tiental of honderdtal. Voorbeeld: 198 + 303 is ongeveer 200 + 300 = ongeveer 500. Zo zie je meteen een fout als de precieze uitkomst ver ernaast zit (bijvoorbeeld 5010 in plaats van 501: een nul te veel).

Fouten om te vermijden

Uitgewerkte oefeningen

Reken 38 + 25 uit je hoofd uit
(30 + 20) + (8 + 5) = 50 + 13 = 63.
Wat is het dubbele van 45?
Het dubbele van 40 (80) + het dubbele van 5 (10) = 90.
Reken 63 × 100 uit
Elk cijfer schuift twee plaatsen naar links: er komen twee nullen bij → 6300.

Nu ben jij aan de beurt!

Op EasyMaths oefent je kind hoofdrekenen met oefeningen op zijn of haar niveau. De eerste oefeningen zijn gratis.

Begin met de oefeningen →

Veelgestelde vragen

Hoe tel je snel op uit je hoofd?

Je splitst de getallen in tientallen en eenheden, telt de tientallen bij elkaar en de eenheden bij elkaar, en voegt alles weer samen. Voorbeeld: 47 + 25 = (40 + 20) + (7 + 5) = 60 + 12 = 72.

Hoe vermenigvuldig je snel met 10, 100 of 1000?

Je schuift de cijfers naar links: één plaats bij keer 10, twee bij keer 100, drie bij keer 1000. Bij een heel getal komen er zo één, twee of drie nullen bij. Voorbeeld: 47 × 100 = 4700.

Waarom hoofdrekenen leren als er rekenmachines zijn?

Hoofdrekenen ontwikkelt getalgevoel en helpt je snel te controleren of een uitkomst die je op een andere manier vond (cijferend, met de rekenmachine) kan kloppen. Het is ook onmisbaar om een uitkomst te schatten voordat je precies gaat rekenen.