Działania pisemne

Mnożenie pisemne przez liczbę dwucyfrową

Aby wykonać mnożenie pisemne przez liczbę dwucyfrową (np. 47 · 23), robimy dwa mnożenia: najpierw przez cyfrę jedności (47 · 3), potem przez cyfrę dziesiątek (47 · 2). Drugi wynik zapisujemy przesunięty o jedno miejsce w lewo, bo tak naprawdę liczymy 47 · 20. Na koniec dodajemy oba iloczyny częściowe.

Klasa 4–54 min czytania
W skrócie1. iloczyn: 47 · 3 = 141. 2. iloczyn: 47 · 2 = 94, przesunięty o jedno miejsce w lewo (czyli 940). Suma: 141 + 940 = 1081.

Co dziecko musi umieć wcześniej

Mnożenie pisemne wymaga trzech umiejętności:

Jeśli któraś z nich kuleje, warto najpierw ją poćwiczyć: mnożenie pisemne to tylko połączenie tych trzech rzeczy.

Metoda krok po kroku: 47 · 23

2
47
·23
141
+940
1081
47 · 23: jeden iloczyn częściowy dla każdej cyfry liczby 23, potem dodawanie. Drugi iloczyn jest przesunięty o jedno miejsce (tu z zerem dla jasności).

Pierwszy iloczyn: mnożymy przez jedności (3)

Drugi iloczyn: mnożymy przez dziesiątki (2)

UwagaZanim zaczniesz drugi iloczyn, skreśl przeniesienia z pierwszego, żeby przypadkiem ich nie doliczyć.

Dodawanie

Dodajemy oba iloczyny: 141 + 940 = 1081.

Zatem 47 · 23 = 1081.

Dlaczego przesuwamy drugi iloczyn?

To pytanie zadaje prawie każde dziecko – a kto zna odpowiedź, ten już nie zapomni. 23 to 20 + 3. Mnożenie przez 23 oznacza więc:

Przesunięcie (albo zero) pokazuje, że drugi iloczyn to 47 · 20, a nie 47 · 2. Bez przesunięcia wyszłoby 141 + 94 = 235 – zdecydowanie za mało!

Sprawdź szacowaniem

Przed liczeniem (albo po) oszacuj: 47 · 23 to około 50 · 20 = 1000. Nasz wynik 1081 pasuje. Jeśli dziecku wyjdzie 235 albo 10 810, szacowanie od razu pokaże błąd.

Jak wytłumaczyć to dziecku

Najczęstsze błędy

  1. Brak przesunięcia drugiego iloczynu: dodanie 141 i 94 daje zły wynik.
  2. Mylenie przeniesień z obu iloczynów.
  3. Zapominanie o dodaniu przeniesienia (12 zamiast 14 w pierwszym iloczynie).
  4. Błędy z tabliczki: zwłaszcza 7 · 8, 6 · 7, 8 · 9. Szacowanie często je wyłapuje.
  5. Przesunięte kolumny przy dodawaniu.
W EasyMaths dziecko uzupełnia każdy iloczyn częściowy, razem z przeniesieniami.
W EasyMaths dziecko uzupełnia każdy iloczyn częściowy, razem z przeniesieniami.Ćwiczenie EasyMaths

Przykłady z rozwiązaniami

36 · 14
36 · 4 = 144. Drugi iloczyn przesunięty: 36 · 1 = 36 → 360. 144 + 360 = 504. Szacowanie: 40 · 10 = 400 – pasuje.
58 · 32
58 · 2 = 116. Drugi iloczyn przesunięty: 58 · 3 = 174 → 1740. 116 + 1740 = 1856. Szacowanie: 60 · 30 = 1800.
125 · 26
125 · 6 = 750. Drugi iloczyn przesunięty: 125 · 2 = 250 → 2500. 750 + 2500 = 3250.
89 · 47
89 · 7 = 623. Drugi iloczyn przesunięty: 89 · 4 = 356 → 3560. 623 + 3560 = 4183. Szacowanie: 90 · 50 = 4500.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego w mnożeniu pisemnym przesuwa się drugi iloczyn?

Bo drugi iloczyn powstaje z mnożenia przez cyfrę dziesiątek, czyli tak naprawdę przez wielokrotność 10: mnożenie przez 2 dziesiątki to mnożenie przez 20. Przesunięcie o jedno miejsce w lewo (albo zero) to pokazuje.

W której klasie uczy się mnożenia pisemnego?

W Polsce mnożenie pisemne przez liczbę jednocyfrową poznaje się w klasie 4, a przez liczby wielocyfrowe – w klasach 4 i 5.

Jak sprawdzić wynik mnożenia?

Szacując (47 · 23 ≈ 50 · 20 = 1000) i sprawdzając, czy wynik jest blisko. Można też zamienić czynniki miejscami i policzyć jeszcze raz (23 · 47).


Czytaj dalej: nasze lekcje Mnożenie pisemne i Tabliczka mnożenia.

Sprawdź w 20 minut, na jakim etapie jest Twoje dziecko

Diagnoza EasyMaths jest bezpłatna: około trzydziestu różnorodnych pytań z materiału całej klasy i czytelny wynik, umiejętność po umiejętności, z ćwiczeniami polecanymi do dalszej nauki.

Zrób bezpłatną diagnozę →

W programie: Klasa 3 · Klasa 4 · Klasa 5