Podwajanie i połowienie
Znajomość podwojeń na pamięć (2 + 2, 3 + 3, 4 + 4… aż do 10 + 10) to jedno z pierwszych narzędzi liczenia w pamięci. Gdy podwojenia są opanowane, połowienie staje się łatwe: połowa 16 to liczba, która podwojona daje 16, czyli 8.
Dopełnianie do 10 i do 100
Dopełnić do 10 to znaleźć, ile trzeba dodać do liczby, żeby otrzymać 10: 7 dopełnia się do 10 liczbą 3 (bo 7 + 3 = 10). Znajomość na pamięć wszystkich par, które dają 10 (0 + 10, 1 + 9, 2 + 8…), bardzo przyspiesza dodawanie i odejmowanie.
Ta sama zasada działa przy dopełnianiu do 100: 60 + 40 = 100. To bardzo przydatne przy obliczaniu reszty (zobacz lekcję o pieniądzach).
Rozkładanie przy dodawaniu i odejmowaniu
Żeby dodać w pamięci dwie liczby, można je rozłożyć na dziesiątki i jedności, policzyć każdą część osobno, a potem złożyć wynik:
47 + 25 = (40 + 20) + (7 + 5) = 60 + 12 = 72
Przy odejmowaniu można też dopełniać (tak jak przy wydawaniu reszty): żeby obliczyć 83 − 47, szukamy, ile trzeba dodać do 47, żeby dojść do 83: 47 + 3 = 50, potem 50 + 33 = 83 → różnica wynosi 36.
Mnożenie i dzielenie przez 10, 100, 1000
To najbardziej opłacalny sposób, wynikający wprost z systemu dziesiątkowego: mnożenie przez 10 przesuwa każdą cyfrę o jedno miejsce w lewo (w liczbie naturalnej po prawej pojawia się zero). Dzielenie przez 10 działa odwrotnie.
- 47 · 10 = 470 (dopisujemy jedno zero)
- 47 · 100 = 4700 (dopisujemy dwa zera)
- 4700 : 100 = 47 (skreślamy dwa zera)
Zaokrąglanie, żeby oszacować
Przed dokładnym obliczeniem warto często oszacować wynik, zaokrąglając liczby do najbliższej dziesiątki lub setki. Przykład: 198 + 303 to mniej więcej 200 + 300 = około 500. Dzięki temu od razu widać błąd, jeśli dokładny wynik jest bardzo odległy (na przykład 5010 zamiast 501: jedno zero za dużo).
Błędy, których warto unikać
- Nieznajomość tabliczki mnożenia na pamięć: duży hamulec w liczeniu w pamięci (zobacz tabliczkę mnożenia).
- Zgubienie części przy rozkładaniu liczby (na przykład zapomnienie o jednościach po dodaniu dziesiątek).
- Pośpiech bez sprawdzenia, czy wynik zgadza się z szacunkiem.
Ćwiczenia z rozwiązaniami
Oblicz w pamięci 38 + 25
Ile to jest podwojone 45?
Oblicz 63 · 100
Teraz Ty!
W EasyMaths Twoje dziecko bezpłatnie ćwiczy liczenie w pamięci na zadaniach dopasowanych do swojego poziomu.
Zacznij ćwiczenia →Najczęstsze pytania
Jak szybko dodawać w pamięci?
Rozkładamy liczby na dziesiątki i jedności, dodajemy dziesiątki do dziesiątek i jedności do jedności, a potem składamy wynik. Przykład: 47 + 25 = (40 + 20) + (7 + 5) = 60 + 12 = 72.
Jak szybko mnożyć przez 10, 100 lub 1000?
Przesuwamy cyfry w lewo: o jedno miejsce przy mnożeniu przez 10, o dwa przy 100, o trzy przy 1000. W liczbie naturalnej oznacza to dopisanie jednego, dwóch lub trzech zer. Przykład: 47 · 100 = 4700.
Po co uczyć się liczenia w pamięci, skoro są kalkulatory?
Liczenie w pamięci rozwija wyczucie liczb i pozwala szybko sprawdzić, czy wynik otrzymany inaczej (pisemnie, na kalkulatorze) jest sensowny. Jest też niezbędne do oszacowania wyniku przed dokładnym obliczeniem.