Waarom dit zo belangrijk is in groep 3 en 4
Begrijpen dat de 3 in 34 dertig waard is (en niet 3) is de sleutel tot alles wat daarna komt: onder elkaar rekenen, lenen, grote getallen, kommagetallen … Veel problemen in groep 6 of 7 gaan terug op plaatswaarde die in groep 3 niet goed begrepen is.
Stap 1: groepjes van 10 maken
Geef je kind een handvol spullen (macaroni, rietjes, Lego) en laat het tellen. Het telt één voor één en vergist zich vaak. Stel dan voor groepjes van 10 te maken (met elastiekjes of in zakjes).
Met 34 macaroni krijg je 3 groepjes van 10 en 4 losse. Nu gaat tellen veel sneller: "10, 20, 30 … 31, 32, 33, 34".
Zo werken leerkrachten ook met MAB-materiaal: staafjes van 10 aan elkaar vastzittende blokjes en losse blokjes. Ook geld (munten van 10 en 1 cent, of briefjes van 10 en munten van 1 euro) wordt veel gebruikt.
Stap 2: het getal in een positieschema zetten
| T | E |
|---|---|
| 3 | 4 |
| 4 | 0 |
| 4 |
Het schema laat zien: de plek van een cijfer verandert zijn waarde. In 40 staat de 4 voor 4 tientallen (40), in 4 voor 4 eenheden.
De rol van de nul
De nul laat zien dat er in een kolom niets staat. In 40 zijn er geen losse eenheden: het zijn precies 4 groepjes van tien. Zonder nul zou je "4" lezen. Daarom mag hij niet ontbreken!
10 eenheden inwisselen voor 1 tiental
Dit idee bereidt het onthouden en lenen voor. Heb je 12 eenheden, dan kun je er 1 groepje van 10 van maken, en blijven er 2 over: 12 eenheden = 1 tiental en 2 eenheden. Andersom kun je een tiental "inwisselen" voor 10 eenheden (dat doe je bij aftrekken, zie onder elkaar aftrekken).
Waarom kinderen getallen omdraaien
In het Nederlands zeggen we getallen boven de 20 achterstevoren: bij "vierendertig" hoor je eerst de eenheden (vier) en dan de tientallen (dertig) – maar je schrijft eerst de 3. Daarom schrijven kinderen vaak 43 in plaats van 34. Dat omdraaien komt heel veel voor en is geen reden tot zorg, maar vraagt wel aandacht.
- Eerst het tiental schrijven: laat je kind het getal van links naar rechts opschrijven, ook al hoor je de eenheden eerst.
- Controleren met materiaal: 34 is 3 staafjes en 4 blokjes – niet 4 staafjes en 3 blokjes.
- Ook elf en twaalf laten niet horen dat ze uit een tiental en eenheden bestaan; ook daar helpt materiaal.
Zo leg je het uit aan je kind
- Veel materiaal voordat je gaat schrijven: bundeltjes van 10 rietjes, eierdozen met 10 vakjes …
- Laat getallen op twee manieren zeggen: "34 is 3 tientallen en 4 eenheden" en "34 is 30 en 4".
- Tel in sprongen van 10 en laat de groepjes zien: 10, 20, 30, 40 …
- Stel lastige vragen: "Hoeveel tientallen zitten er in 51?"; "Hoeveel groepjes van 10 zitten er in 80?".
De meest gemaakte fouten
- Cijfer en waarde verwarren: zeggen dat de 3 in 34 drie waard is.
- Getallen omdraaien: 43 schrijven voor "vierendertig".
- De nul vergeten: 4 schrijven voor "veertig".
- 304 schrijven voor "vierendertig": 30 en dan 4 naast elkaar in plaats van 3 tientallen en 4 eenheden.

Oefeningen met uitwerking
Hoeveel tientallen en eenheden heeft 58?
Welk getal heeft 6 tientallen en 0 eenheden?
Welk getal heeft 2 tientallen en 14 eenheden?
Schrijf "vijfenzeventig" in cijfers
Veelgestelde vragen
Hoe leg je uit wat een tiental is?
Een tiental is een groepje van 10. Laat je kind met spullen werken: met 34 dingen maakt het 3 groepjes van 10 en houdt het er 4 over. Het heeft dus 3 tientallen en 4 eenheden.
In welke groep leer je tientallen en eenheden?
Tientallen en eenheden (getallen tot 20, dan tot 100) komen in groep 3 en 4 aan bod; honderdtallen in groep 4 en 5, duizendtallen in groep 5 en 6.
Waarom draait mijn kind getallen om?
Omdat we in het Nederlands de eenheden eerst zeggen ("vierendertig") maar de tientallen eerst schrijven. Dat komt heel veel voor. Oefen met materiaal en het positieschema en laat het tiental eerst opschrijven.
Lees verder: onze les Plaatswaarde en getallen splitsen.
Ontdek in 20 minuten waar je kind staat
De niveautoets van EasyMaths is gratis: zo’n dertig gevarieerde vragen over de stof van het hele schooljaar, met een duidelijke uitslag per vaardigheid en de oefeningen om verder te komen.
Doe de gratis niveautoets →

