Cijferen

Onder elkaar aftrekken met lenen

Bij onder elkaar aftrekken is in een kolom het bovenste cijfer soms kleiner dan het onderste – bijvoorbeeld 2 − 7. Op Nederlandse basisscholen leren kinderen daarvoor meestal eerst kolomsgewijs aftrekken en daarna cijferend aftrekken met lenen: je "leent" een tiental, dat je inwisselt voor 10 eenheden. Beide manieren geven dezelfde uitkomst.

Groep 5–65 min lezen
In het kortRekent je kind anders dan jij het vroeger leerde? Dat is waarschijnlijk heel normaal: welke manier er gebruikt wordt, hangt af van de rekenmethode van de school. Gebruik dezelfde manier als de leerkracht.

Waarom je moet "lenen"

Neem 52 − 27. Bij cijferend rekenen begin je altijd bij de eenheden: 2 − 7 … 7 kun je niet van 2 afhalen. Je hebt meer eenheden nodig, en die haal je bij de tientallen.

Eerst moet één idee helemaal duidelijk zijn: 52 is 5 tientallen en 2 eenheden, maar ook 4 tientallen en 12 eenheden. Is dat nog niet helder, ga dan met materiaal terug naar tientallen en eenheden.

Manier 1: kolomsgewijs aftrekken

Veel rekenmethodes beginnen hiermee, omdat kinderen met de echte waarde van de getallen blijven rekenen. Je werkt van links naar rechts, en een tekort mag gewoon even negatief zijn:

Deze manier is goed te begrijpen, maar wordt omslachtig bij grote getallen. Daarom volgt daarna het cijferend aftrekken.

Manier 2: cijferend aftrekken met lenen

  1. Eenheden: 2 − 7 kan niet. Je leent een tiental: de 5 tientallen worden 4, en de 2 eenheden worden 12.
  2. 12 − 7 = 5. Je schrijft 5.
  3. Tientallen: 4 − 2 = 2. Je schrijft 2.
41
52
−27
25
Cijferend aftrekken met lenen: een tiental gaat naar de eenheden. De 5 wordt 4, de 2 wordt 12.

Uitkomst: 52 − 27 = 25. In het schrift wordt de 5 meestal doorgestreept met een klein 4'tje erboven. Met MAB-materiaal (staafjes van tien en losse blokjes) zie je precies wat er gebeurt: je ruilt een staaf in voor 10 blokjes.

En de manier van opa en oma?

Sommige ouders leerden vroeger een andere manier: je telt bij het bovenste cijfer 10 op en bij het onderste getal in de volgende kolom 1 ("1 onthouden"). Dat geeft hetzelfde antwoord, omdat een verschil niet verandert als je bij beide getallen evenveel optelt. Maar de meeste Nederlandse scholen gebruiken nu lenen (inwisselen). Meng de manieren niet: dat zorgt alleen voor verwarring.

Het lastige geval: de nul (403 − 157)

Eenheden: 3 − 7 kan niet, maar bij de tientallen kun je niet lenen – daar staat 0! Dus ga je naar de honderdtallen:

  1. Leen een honderdtal: de 4 wordt 3, de tientallen worden 10.
  2. Leen nu een tiental: de tientallen worden 9, de eenheden 13.
  3. 13 − 7 = 6, 9 − 5 = 4, 3 − 1 = 2.

Uitkomst: 403 − 157 = 246.

TipControleren doe je met een optelling: uitkomst + wat je eraf haalde = het begingetal. Hier: 246 + 157 = 403. ✔

Zo leg je het uit aan je kind

De meest gemaakte fouten

  1. In elke kolom het kleinste van het grootste cijfer aftrekken: bij 52 − 27 rekenen sommige kinderen 7 − 2 = 5 bij de eenheden en 5 − 2 = 3 bij de tientallen, en komen op 35. Dit is de allermeest gemaakte fout!
  2. Vergeten het tiental eraf te halen na het lenen.
  3. Vastlopen op de nul (403 − 157).
  4. Getallen verkeerd onder elkaar zetten: eenheden onder eenheden.
In EasyMaths vult je kind de aftreksom cijfer voor cijfer in, met directe feedback.
In EasyMaths vult je kind de aftreksom cijfer voor cijfer in, met directe feedback.Oefening van EasyMaths

Oefeningen met uitwerking

63 − 28
3 − 8 kan niet: lenen, 13 − 8 = 5. Tientallen: 5 − 2 = 3. 63 − 28 = 35. Controle: 35 + 28 = 63 ✔
81 − 47
11 − 7 = 4. Tientallen: 7 − 4 = 3. 81 − 47 = 34.
524 − 168
4 − 8: lenen, 14 − 8 = 6 (tientallen van 2 naar 1). 1 − 6: lenen, 11 − 6 = 5 (honderdtallen van 5 naar 4). 4 − 1 = 3. 524 − 168 = 356. Controle: 356 + 168 = 524 ✔
700 − 254
Lenen over de nullen heen: 7 → 6, tientallen 9, eenheden 10. 10 − 4 = 6; 9 − 5 = 4; 6 − 2 = 4. 700 − 254 = 446.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen kolomsgewijs en cijferend aftrekken?

Bij kolomsgewijs aftrekken reken je van links naar rechts met de echte waarden (50 − 20, dan 2 − 7) en mag een tussenantwoord negatief zijn. Bij cijferend aftrekken reken je van rechts naar links met losse cijfers en leen je als het bovenste cijfer te klein is.

In welke groep leer je onder elkaar aftrekken?

Kolomsgewijs aftrekken komt meestal in groep 5 aan bod; cijferend aftrekken met lenen in groep 5 of 6, afhankelijk van de rekenmethode.

Hoe controleer je een aftreksom?

Met een optelling: de uitkomst plus het getal dat je eraf haalde, moet het begingetal geven. Voor 52 − 27 = 25 controleer je 25 + 27 = 52.


Lees verder: onze les Onder elkaar aftrekken en het omgekeerde, onder elkaar optellen.

Ontdek in 20 minuten waar je kind staat

De niveautoets van EasyMaths is gratis: zo’n dertig gevarieerde vragen over de stof van het hele schooljaar, met een duidelijke uitslag per vaardigheid en de oefeningen om verder te komen.

Doe de gratis niveautoets →

In het leerplan: Groep 4 · Groep 5 · Groep 6