📍 Przestrzeń i geometria

Układ współrzędnych: odczytywanie i zaznaczanie punktów

Układ współrzędnych pozwala dokładnie wskazać położenie punktu za pomocą dwóch liczb: jego współrzędnych. Uczymy się je odczytywać, a potem bezbłędnie zaznaczać punkt.

Klasa 4 · Klasa 5 · Klasa 6Czas czytania: 5 min

Czym jest układ współrzędnych?

Układ współrzędnych tworzą dwie osie liczbowe, które przecinają się w punkcie zwanym początkiem układu: oś pozioma (oś x) i oś pionowa (oś y). Każdy punkt płaszczyzny można wtedy opisać dokładnie dwiema liczbami.

A = (4, 3) 0

Punkt A ma współrzędne (4, 3): 4 na osi poziomej, 3 na osi pionowej

Odczytywanie współrzędnych punktu

Współrzędne punktu zapisujemy zawsze w tej samej kolejności, w nawiasie: (x, y)najpierw odcięta, potem rzędna.

  1. Od punktu schodzę (lub wchodzę) pionowo do osi poziomej → odczytuję odciętą (pierwszą liczbę).
  2. Od punktu idę poziomo do osi pionowej → odczytuję rzędną (drugą liczbę).
WskazówkaŻeby nigdy nie pomylić kolejności: „najpierw idziemy, potem się wspinamy”. Najpierw w bok (x), potem w górę (y). A x jest w alfabecie przed y!

Zaznaczanie punktu

Żeby zaznaczyć punkt o podanych współrzędnych, idziemy tą samą drogą:

  1. Zaczynam w początku układu (0, 0).
  2. Przesuwam się w prawo o tyle jednostek, ile wskazuje odcięta.
  3. Potem przesuwam się w górę o tyle jednostek, ile wskazuje rzędna.
  4. W tym miejscu zaznaczam punkt.

Błędy, których warto unikać

Ćwiczenia z rozwiązaniami

Jakie współrzędne ma punkt położony 5 w prawo i 2 w górę?
(5, 2)najpierw odcięta, potem rzędna.
Punkt B ma współrzędne (2, 6). Gdzie leży?
2 jednostki w prawo, a potem 6 jednostek w górę od początku układu.
Czy (3, 5) i (5, 3) to ten sam punkt?
Nie: kolejność współrzędnych ma znaczenie, to dwa różne punkty.

Teraz Ty!

W EasyMaths Twoje dziecko bezpłatnie ćwiczy odczytywanie i zaznaczanie współrzędnych, z życzliwym i natychmiastowym sprawdzaniem.

Zacznij ćwiczenia →

Najczęstsze pytania

Co to jest odcięta i rzędna?

Odcięta to pierwsza współrzędna punktu, odczytywana na osi poziomej (oś x). Rzędna to druga współrzędna, odczytywana na osi pionowej (oś y). Zapisujemy je zawsze w tej kolejności: (x, y).

Jak nie pomylić kolejności współrzędnych?

Sprawdzony sposób: „najpierw idziemy, potem się wspinamy”. Najpierw idziemy w bok (odcięta), potem w górę (rzędna). Poza tym x jest w alfabecie przed y.

W której klasie uczy się układu współrzędnych?

Opisywanie położenia na prostej siatce zaczyna się w klasach 4 i 5. Układ współrzędnych z osiami x i y wprowadza się w klasie 6 i rozwija w kolejnych klasach.