Czym jest układ współrzędnych?
Układ współrzędnych tworzą dwie osie liczbowe, które przecinają się w punkcie zwanym początkiem układu: oś pozioma (oś x) i oś pionowa (oś y). Każdy punkt płaszczyzny można wtedy opisać dokładnie dwiema liczbami.
Punkt A ma współrzędne (4, 3): 4 na osi poziomej, 3 na osi pionowej
Odczytywanie współrzędnych punktu
Współrzędne punktu zapisujemy zawsze w tej samej kolejności, w nawiasie: (x, y)najpierw odcięta, potem rzędna.
- Od punktu schodzę (lub wchodzę) pionowo do osi poziomej → odczytuję odciętą (pierwszą liczbę).
- Od punktu idę poziomo do osi pionowej → odczytuję rzędną (drugą liczbę).
Zaznaczanie punktu
Żeby zaznaczyć punkt o podanych współrzędnych, idziemy tą samą drogą:
- Zaczynam w początku układu (0, 0).
- Przesuwam się w prawo o tyle jednostek, ile wskazuje odcięta.
- Potem przesuwam się w górę o tyle jednostek, ile wskazuje rzędna.
- W tym miejscu zaznaczam punkt.
Błędy, których warto unikać
- Zamiana kolejności: (4, 3) i (3, 4) to dwa RÓŻNE punkty.
- Liczenie kratek zamiast linii albo odwrotnie: liczby stoją przy liniach siatki, więc liczymy tak, jak pokazują osie.
- Liczenie nie od początku układu, tylko przez pomyłkę od innego punktu.
Ćwiczenia z rozwiązaniami
Jakie współrzędne ma punkt położony 5 w prawo i 2 w górę?
Punkt B ma współrzędne (2, 6). Gdzie leży?
Czy (3, 5) i (5, 3) to ten sam punkt?
Teraz Ty!
W EasyMaths Twoje dziecko bezpłatnie ćwiczy odczytywanie i zaznaczanie współrzędnych, z życzliwym i natychmiastowym sprawdzaniem.
Zacznij ćwiczenia →Najczęstsze pytania
Co to jest odcięta i rzędna?
Odcięta to pierwsza współrzędna punktu, odczytywana na osi poziomej (oś x). Rzędna to druga współrzędna, odczytywana na osi pionowej (oś y). Zapisujemy je zawsze w tej kolejności: (x, y).
Jak nie pomylić kolejności współrzędnych?
Sprawdzony sposób: „najpierw idziemy, potem się wspinamy”. Najpierw idziemy w bok (odcięta), potem w górę (rzędna). Poza tym x jest w alfabecie przed y.
W której klasie uczy się układu współrzędnych?
Opisywanie położenia na prostej siatce zaczyna się w klasach 4 i 5. Układ współrzędnych z osiami x i y wprowadza się w klasie 6 i rozwija w kolejnych klasach.