Waarom vriendjes van 10 zo belangrijk zijn
Ons getallensysteem werkt met tientallen. Wie "de 10 vol kan maken", kan:
- snel over de 10 rekenen: 8 + 5 = 8 + 2 + 3 = 13 (over het tiental);
- aftrekken: 13 − 5 = 13 − 3 − 2 = 8;
- met grotere getallen hoofdrekenen: 47 + 3 = 50, later aanvullen tot 100 (65 + 35 = 100);
- wisselgeld uitrekenen bij het boodschappen doen.
Het is een van de nuttigste dingen die kinderen in de eerste schooljaren leren.
De vijf paren
| Paar | En andersom |
|---|---|
| 1 + 9 = 10 | 9 + 1 = 10 |
| 2 + 8 = 10 | 8 + 2 = 10 |
| 3 + 7 = 10 | 7 + 3 = 10 |
| 4 + 6 = 10 | 6 + 4 = 10 |
| 5 + 5 = 10 |
En niet te vergeten: 0 + 10 = 10.
Splitsen tot 10
In groep 3 leren kinderen ook splitsen: een getal in twee delen verdelen, vaak met een splitshuisje of splitsbeen (7 = 3 + 4 = 5 + 2 …). Het splitsen van 10 is daarbij het belangrijkst: dat zijn precies de vriendjes van 10.
De vingers: het perfecte hulpmiddel
Twee handen hebben 10 vingers! Steek 3 vingers op: hoeveel zijn er naar beneden? 7. Je kind ziet meteen: 3 + 7 = 10. Dat is de beste start, al in groep 1 en 2.
Met het rekenrek of tienveld
Het rekenrek (met rijen van 10 kralen, in groepjes van 5) en het tienveld zijn klassiekers in Nederlandse klassen. Je legt fiches in het veld en telt de lege vakjes:
Die rijen van 5 helpen enorm: 7 is "een volle rij en 2", dus er ontbreken er 3.
Zo help je bij het leren
- Met materiaal: vingers, fiches, rekenrek, munten.
- Hardop zeggen: "6 – tot 10 moet er nog … 4 bij."
- In willekeurige volgorde oefenen, een paar minuten per dag.
- Spelen (zie hieronder).
Drie spelletjes die werken
- Het handenspel: steek een paar vingers op; je kind zegt hoeveel er nog bij moeten tot 10.
- Vriendjes-memory: kaarten van 1 tot 9 open op tafel en de paren pakken die samen 10 zijn.
- "Hoeveel tot 10?" in de auto of in bad: "4?" – "6!".
Na de vriendjes van 10: aanvullen tot 100
In groep 4 gaat het verder met aanvullen tot het volgende tiental (37 + 3 = 40) en dan aanvullen tot 100:
- met tientallen: 30 + 70 = 100, 60 + 40 = 100 (net als de vriendjes van 10!);
- met andere getallen: 65 + ? = 100 → eerst tot het volgende tiental (65 + 5 = 70), dan tot 100 (70 + 30 = 100): er moet 35 bij.
De meest gemaakte fouten
- Eén voor één tellen in plaats van het paar te "zien" (in het begin normaal, maar dat moet overgaan).
- Verwarren met dubbelen: 5 + 5 = 10, maar 4 + 4 = 8, niet 10.
- Bij aanvullen tot 100 de tientallen op 10 laten uitkomen (65 + 45 = 110 – fout).

Oefeningen met uitwerking
7 + ? = 10
? + 4 = 10
8 + 5 over het tiental
43 + ? = 50
72 + ? = 100
Veelgestelde vragen
Wat zijn vriendjes van 10?
Paren getallen die samen 10 maken: 1 en 9, 2 en 8, 3 en 7, 4 en 6, 5 en 5 (en 0 en 10).
In welke groep leer je de vriendjes van 10?
In groep 1 en 2 ontdekken kinderen ze spelenderwijs, in groep 3 moeten ze vlot gaan, en in groep 4 volgt aanvullen tot 100.
Hoe vul je aan tot 100?
Eerst tot het volgende tiental, dan tot 100. Bij 65: 65 + 5 = 70, dan 70 + 30 = 100. Samen moet er 5 + 30 = 35 bij.
Lees verder: sommen tot 20 automatiseren en onze les Onder elkaar optellen.
Ontdek in 20 minuten waar je kind staat
De niveautoets van EasyMaths is gratis: zo’n dertig gevarieerde vragen over de stof van het hele schooljaar, met een duidelijke uitslag per vaardigheid en de oefeningen om verder te komen.
Doe de gratis niveautoets →

