Hoofdrekenen

Vriendjes van 10

Vriendjes van 10 (soms ook "verliefde harten" genoemd) zijn paren getallen die samen 10 maken: 1 + 9, 2 + 8, 3 + 7, 4 + 6, 5 + 5 (en andersom: 9 + 1, 8 + 2 …). Het zijn er maar vijf, en je hebt ze bij rekenen voortdurend nodig.

Groep 2–45 min lezen
In het kort1 + 9, 2 + 8, 3 + 7, 4 + 6, 5 + 5 = 10. Oefen met vingers en een rekenrek, tot je kind zonder nadenken antwoordt op "hoeveel moet er nog bij tot 10?".

Waarom vriendjes van 10 zo belangrijk zijn

Ons getallensysteem werkt met tientallen. Wie "de 10 vol kan maken", kan:

Het is een van de nuttigste dingen die kinderen in de eerste schooljaren leren.

De vijf paren

PaarEn andersom
1 + 9 = 109 + 1 = 10
2 + 8 = 108 + 2 = 10
3 + 7 = 107 + 3 = 10
4 + 6 = 106 + 4 = 10
5 + 5 = 10

En niet te vergeten: 0 + 10 = 10.

Splitsen tot 10

In groep 3 leren kinderen ook splitsen: een getal in twee delen verdelen, vaak met een splitshuisje of splitsbeen (7 = 3 + 4 = 5 + 2 …). Het splitsen van 10 is daarbij het belangrijkst: dat zijn precies de vriendjes van 10.

De vingers: het perfecte hulpmiddel

Twee handen hebben 10 vingers! Steek 3 vingers op: hoeveel zijn er naar beneden? 7. Je kind ziet meteen: 3 + 7 = 10. Dat is de beste start, al in groep 1 en 2.

Met het rekenrek of tienveld

Het rekenrek (met rijen van 10 kralen, in groepjes van 5) en het tienveld zijn klassiekers in Nederlandse klassen. Je legt fiches in het veld en telt de lege vakjes:

6 blauwe fiches, nog 4 vakjes leeg: 6 + 4 = 10.
3 fiches, er ontbreken er 7: 3 + 7 = 10.

Die rijen van 5 helpen enorm: 7 is "een volle rij en 2", dus er ontbreken er 3.

Zo help je bij het leren

  1. Met materiaal: vingers, fiches, rekenrek, munten.
  2. Hardop zeggen: "6 – tot 10 moet er nog … 4 bij."
  3. In willekeurige volgorde oefenen, een paar minuten per dag.
  4. Spelen (zie hieronder).

Drie spelletjes die werken

Na de vriendjes van 10: aanvullen tot 100

In groep 4 gaat het verder met aanvullen tot het volgende tiental (37 + 3 = 40) en dan aanvullen tot 100:

TipBij aanvullen tot 100 maken de eenheden samen 10 en de tientallen samen 9: 65 + 35 → 5 + 5 = 10 en 6 + 3 = 9. Heel handig om te controleren!

De meest gemaakte fouten

  1. Eén voor één tellen in plaats van het paar te "zien" (in het begin normaal, maar dat moet overgaan).
  2. Verwarren met dubbelen: 5 + 5 = 10, maar 4 + 4 = 8, niet 10.
  3. Bij aanvullen tot 100 de tientallen op 10 laten uitkomen (65 + 45 = 110 – fout).
In EasyMaths oefent je kind de vriendjes van 10.
In EasyMaths oefent je kind de vriendjes van 10.Oefening van EasyMaths

Oefeningen met uitwerking

7 + ? = 10
3.
? + 4 = 10
6.
8 + 5 over het tiental
8 + 2 = 10, er blijven 3 over: 13.
43 + ? = 50
3 + 7 = 10, dus 7.
72 + ? = 100
72 + 8 = 80, dan 80 + 20 = 100: 28. (Eenheden: 2 + 8 = 10; tientallen: 7 + 2 = 9.)

Veelgestelde vragen

Wat zijn vriendjes van 10?

Paren getallen die samen 10 maken: 1 en 9, 2 en 8, 3 en 7, 4 en 6, 5 en 5 (en 0 en 10).

In welke groep leer je de vriendjes van 10?

In groep 1 en 2 ontdekken kinderen ze spelenderwijs, in groep 3 moeten ze vlot gaan, en in groep 4 volgt aanvullen tot 100.

Hoe vul je aan tot 100?

Eerst tot het volgende tiental, dan tot 100. Bij 65: 65 + 5 = 70, dan 70 + 30 = 100. Samen moet er 5 + 30 = 35 bij.


Lees verder: sommen tot 20 automatiseren en onze les Onder elkaar optellen.

Ontdek in 20 minuten waar je kind staat

De niveautoets van EasyMaths is gratis: zo’n dertig gevarieerde vragen over de stof van het hele schooljaar, met een duidelijke uitslag per vaardigheid en de oefeningen om verder te komen.

Doe de gratis niveautoets →

In het leerplan: Groep 2 · Groep 3 · Groep 4