Alt alta çarpma nedir?
Alt alta çarpma, yazılı bir hesaplama tekniğidir. Her şeyi akıldan yapmak yerine işlemi alt alta yazarız: bir sayıyı diğerinin üstüne yazar, sonra rakam rakam çarparız. 47 × 6 ya da 34 × 26 gibi biraz büyük sayıları çarparken kullanılan yöntem budur.
Bunu iyi yapmak için tek bir şey şarttır: çarpım tablosunu bilmek. Gerisi, sırasıyla uygulanacak bir yöntemden ibarettir.
Çarpma işlemi nasıl yazılır?
Üç kural yeterli:
- Büyük sayı üste, ikincisi hemen altına yazılır.
- Rakamlar sağa hizalanır: birlikler birliklerin altına.
- × işareti sola konur ve iki sayının altına bir çizgi çekilir.
Sonra hesaplamaya her zaman birliklerden (en sağdaki sütundan) başlanır ve sola doğru ilerlenir.
Eldesiz çarpma
En basit durumla başlayalım: her çarpım 10'dan küçük kaldığında hiç elde yoktur. 132 × 3 işlemini yapalım.
132 × 3 = 396
- Birlikler: 2 × 3 = 6. 6 yazılır.
- Onluklar: 3 × 3 = 9. 9 yazılır.
- Yüzlükler: 1 × 3 = 3. 3 yazılır. Sonuç: 396.
Eldeli çarpma
Bir çarpım 9'u geçtiği anda elde kullanılır: birlikler basamağındaki rakam yazılır, onlar basamağındaki rakam ise bir sonraki adımda eklemek üzere akılda tutulur. 47 × 6 örneğiyle görelim.
47 × 6 = 282 — elde olan 4 onlukların üstüne yazılır
- Birlikler: 7 × 6 = 42. 2 yazarım ve 4 elde var (onlukların üstüne not ederim).
- Onluklar: 4 × 6 = 24, sonra eldeyi eklerim: 24 + 4 = 28. 28 yazarım.
- Sonuç: 282.
İki basamaklı bir sayıyla çarpma
Alttaki sayı iki basamaklıysa iki çarpma yapılır, sonra bunlar toplanır. Sırrı şu: 2. çarpımda bir 0 yazarak bir basamak sola kaydırılır. 34 × 26 örneğiyle görelim.
34 × 26 = 884 — 34 × 6 için elde 2, 0 ise kaydırmayı gösterir
- 34 × 6 (26'nın birlikler basamağı) = 204.
- Onlar basamağına (2'ye) geçilir. Önce birlikler sütununa bir 0 yazılır (kaydırma), sonra 34 × 2 = 68 → 680 elde edilir.
- İki satır toplanır: 204 + 680 = 884.
İpuçları ve kaçınılacak hatalar
- Sağa iyi hizala: kaymış bir sütun tüm hesabı bozar.
- Bir sonraki adımda eldeyi eklemeyi unutma.
- İki basamaklı bir sayıyla çarparken kaydırmadaki 0'ı unutma.
- Büyüklüğü kontrol et: 34 × 26 « aşağı yukarı 30 × 25 = 750 » eder. 88 ya da 8 800 gibi bir sonuç kesinlikle yanlıştır.
- Emin değilsen, işlemi yazmadan önce ilgili tabloyu tekrar et.
Çözümlü alıştırmalar
İşlemi alt alta yazıp hesapla, sonra çözümü kontrol et.
213 × 3
58 × 7
46 × 23
125 × 14
Sıra sende!
EasyMaths'te çocuğunuz alt alta çarpmayı asla tekrar etmeyen alıştırmalarla, anında düzeltme ve ilerleme takibiyle çalışır. İlk alıştırmalar ücretsiz.
Alıştırmalara başla →Sık sorulan sorular
Çarpma işlemi alt alta nasıl yazılır?
Büyük sayı üste, ikincisi altına, sağa hizalı (birlikler birliklerin altına) yazılır. Bir çizgi çekilir, ardından alttaki her rakam üstteki sayıyla çarpılır; her zaman birliklerden başlanır.
Elde nedir?
İki rakamın çarpımı 9'u geçtiğinde birlikler basamağındaki rakam yazılır, onlar basamağındaki rakam akılda tutulur: buna elde denir. Elde, bir sonraki çarpıma eklenir.
İki basamaklı bir sayıyla nasıl çarpılır?
Önce birlikler basamağındaki rakamla, sonra onlar basamağındaki rakamla çarpılır; bu ikinci sonuç bir basamak sola kaydırılır (bir 0 eklenir). Son olarak iki sonuç toplanır.
Alt alta çarpma hangi sınıfta öğrenilir?
Tek basamaklı bir sayıyla alt alta çarpma 3. sınıfta, iki basamaklı bir sayıyla çarpma 4. ve 5. sınıfta öğrenilir.